Önce durun ve üç şeye bakın
Kırık anahtarla karşılaşan herkesin ilk tepkisi, elindeki yarım parçayı kilide geri sokup çevirmeyi denemektir. Bunu yapmayın. Kırık ucu daha derine iter ve çıkarmayı zorlaştırırsınız. Onun yerine telefonunuzun ışığını yakın ve şunlara bakın:
- Parça görünüyor mu? Kırık yüzey anahtar deliğinin ağzında mı, dışarı taşıyor mu, yoksa içeride kaybolmuş mu?
- Anahtar hangi konumda kırıldı? Deliğin yönüne bakın. Anahtarı ilk soktuğunuz dik konumdaysa pimler serbesttir ve parça çekilebilir. Çevrilmiş konumda kırıldıysa pimler parçayı içeride tutar; çekmekle çıkmaz.
- Kapı açık mı, kilitli mi? Kapı açıksa aciliyet yoktur; kilitliyse ve dışarıdaysanız iş hem parça çıkarma hem kapı açmadır.
Evde deneyebileceğiniz durumlar
Yalnızca iki koşul birlikte sağlanıyorsa kendiniz deneyin: parça dışarıdan tutulabilecek kadar çıkıntı yapıyor ve anahtar dik (çekilebilir) konumda.
- İnce uçlu pense ya da cımbız: Parçayı sıkıca kavrayın ve hiç döndürmeden, düz biçimde kendinize doğru çekin. Sağa sola oynatmak pimlere takılmasına yol açar.
- Kilit spreyi ya da grafit tozu: Çekmeden önce deliğe az miktarda sıkmak sürtünmeyi azaltır.
- Kıl testere ağzı: Parça yüzeyle aynı hizadaysa, ince bir kıl testere ağzını dişleri size bakacak biçimde anahtarın dişli kenarı boyunca yavaşça sokup, dişler parçaya takıldığında dışarı çekmek bazen işe yarar. İki denemede sonuç alamazsanız bırakın.
Durumu telefonda anlatın, ücreti yola çıkmadan söyleyelim. Hemen Ara
Kilidi büsbütün bozan denemeler
Sahada kırık anahtardan çok, kırık anahtarı çıkarma denemelerinin bıraktığı hasarla uğraşıyoruz. En sık gördüklerimiz:
- Yapıştırıcı. Anahtarın başına yapıştırıcı sürüp kırık parçaya bastırmak internette çok önerilir. Yapıştırıcı pimlere akarsa barel tamamen kilitlenir ve artık kırmadan açma şansı da kalmaz. En pahalıya gelen hata budur.
- Tornavida, çivi, toka ile kurcalamak. Parçayı daha derine iter, pimleri ve yayları eğer.
- Yarım anahtarı sokup çevirmek. Bazen kapıyı açar, doğru. Ama parça içeride çevrilmiş konumda kalır ve çıkarmak çok daha zorlaşır.
- Mıknatıs. Ev anahtarlarının çoğu pirinç ya da nikel alaşımıdır; mıknatıs tutmaz.
Çilingir parçayı nasıl çıkarır?
Kırık anahtar için yapılmış, ucu kancalı ve testere dişli ince çelik çıkarıcılar vardır. Bunlar anahtarın kanalı boyunca kaydırılır, parçanın dişine takılır ve geri çekilir. Anahtar çevrilmiş konumda kırıldıysa önce silindir dik konuma getirilir, sonra parça alınır. Çoğu durumda iş birkaç dakika sürer ve barele zarar gelmez. Parça çok derindeyse ya da önceki denemeler pimleri bozduysa barel sökülür; kapı açıksa bu da kısa bir işlemdir.
Çıkan parçayı ve elinizdeki başlığı atmayın. İki parça yan yana getirilerek makinede yeni anahtar kesilebilir; başka yedeğiniz yoksa bu sizi barel değiştirmekten kurtarabilir. Ayrıntısı anahtar kopyalama sayfasında.
Evde yedek anahtar varsa
Kırık parça kilidin içindeyken yedek anahtarı kullanamazsınız; anahtar yolu doludur ve yedeği zorla itmek parçayı daha da derine gömer. Kapı açıksa ve kilit kilitli konumda değilse acele etmeyin, kapıyı aralık bırakıp parçanın çıkarılmasını bekleyin. İçerideyseniz ve kapı kilitliyken anahtar iç tarafta kırıldıysa, dışarıdaki bir yakınınıza yedek anahtarı vermeniz de işe yaramayabilir; pek çok barel, iç tarafında anahtar ya da parça varken dışarıdan dönmez. Bu durumda telefonda içeride olduğunuzu ve çıkamadığınızı mutlaka belirtin.
Anahtar neden kırılır?
Anahtar durup dururken kırılmaz; neredeyse her zaman haftalar öncesinden haber verir.
- Metal yorgunluğu. Yıllarca kullanılan anahtarın boyun kısmında, başlıkla dişlerin birleştiği yerde kılcal bir çatlak oluşur. Anahtarınızı ışığa tutun; boyunda ince bir çizgi görüyorsanız o anahtar emekli edilmelidir.
- Sertleşmiş kilit. Kirli ya da kuru barel anahtarın dönmesine direnir; siz güç verdikçe yük anahtarın boynuna biner. Çözümü kilit bakımı yazısında.
- Ayarsız kapı. Kapı sarktığında sürgü karşılığa sürter; son turu atmak için anahtara yüklenirsiniz. Asıl sorun anahtarda değil, kapı ayarındadır; çelik kapı kilidi tamiri sayfasındaki belirtilere bakın.
- Kötü kopya. Yumuşak alaşımlı ya da ölçüsü kaymış kopyalar hem daha kolay kırılır hem bareli aşındırır.
- Anahtarı kol gibi kullanmak. Kapıyı anahtardan tutup çekmek, anahtara poşet asmak, kilitteyken çarpmak.
- Soğuk. Kışın bahçe kapısı ve araç kilitlerinde donmuş mekanizmayı zorlamak tipik bir kırılma nedenidir.
Araç anahtarı kırıldıysa
Kontakta ya da kapı kilidinde kırılan araç anahtarı için de aynı kurallar geçerlidir, bir ekle: parça kontaktayken direksiyonu zorlamayın. Araç anahtarlarında başlığın içindeki çip sağlam kaldığı sürece yeni bir uç kesilip mevcut çiple birleştirilebilir; bu, sıfırdan anahtar yapmaktan belirgin biçimde ucuzdur. Başlığı kaybetmeyin. Konunun elektronik tarafını çipli oto anahtarı yazısında, hizmet tarafını oto çilingir sayfasında anlattık.
Ne zaman barel değişmeli?
Parça temiz çıktıysa ve kilit rahat çalışıyorsa değişim gerekmez. Şu durumlarda ise bareli yenilemek daha doğrudur: anahtar zaten uzun süredir takılıyorduysa, kırık parça çıkarılırken pimler zarar gördüyse, yapıştırıcı kullanıldıysa ya da elinizde sağlam başka anahtar kalmadıysa ve barel standart sınıftaysa. Son durumda yeni barel, kırık anahtardan kopya üretmekten çoğu zaman daha hesaplıdır.
Kapının dışında kaldıysanız
Parçaya dokunmadan arayın ve anahtarın hangi konumda kırıldığını söyleyin; hangi aletle geleceğimizi buna göre belirleriz. Çorlu'da gece dahil çağrı alıyoruz; süreç acil kapı açma sayfasında anlatıldığı gibidir. Bu tür çağrıların sık geldiği mahallelerden biri için Muhittin sayfasına da bakabilirsiniz.